Darlleniadau’r

Y Drindod 15. 13.09. 2026.

Colect

Cyfoes

O Dduw, yn dy drugaredd hael anfonaist yr Ysbryd Glân ar dy Eglwys,

yn nhân ysol dy gariad: caniatâ i’th bobl fod yn danbaid

yng nghymdeithas yr efengyl fel, gan fyw’n wastadol ynot ti,

y ceir hwy yn gadarn mewn ffydd ac yn ymroddgar eu gwasanaeth;

trwy Iesu Grist ein Harglwydd, sy’n fyw ac yn teyrnasu gyda thi

a’r Ysbryd Glân, yn un Duw, yn awr ac am byth. Amen.

Parhaol

Exodus 14. 19-31

Symudodd angel Duw, a fu’n mynd o flaen byddin Israel, ac aeth y tu ôl iddynt; a symudodd y golofn niwl a fu o’u blaen, a safodd y tu ôl iddynt, gan aros rhwng byddin yr Aifft a byddin Israel. Yr oedd y cwmwl yn dywyllwch, ond yn goleuo trwy’r nos i’r Israeliaid; ac ni ddaeth y naill ar gyfyl y llall trwy’r nos.

Estynnodd Moses ei law dros y môr, a thrwy’r nos gyrrodd yr ARGLWYDD y môr yn ei ôl â gwynt cryf o’r dwyrain. Gwnaeth y môr yn sychdir, a holltwyd y dyfroedd. Aeth yr Israeliaid trwy ganol y môr ar dir sych, ac yr oedd y dyfroedd fel mur ar y naill ochr a’r llall. Erlidiodd yr Eifftiaid hwy, ac aeth holl feirch Pharo, ei gerbydau a’i farchogion, ar eu holau i ganol y môr. Yn ystod gwyliadwriaeth y bore, edrychodd yr ARGLWYDD ar fyddin yr Eifftiaid trwy’r golofn dân a’r cwmwl, a daliodd hwy trwy gloi olwynion eu cerbydau a’i gwneud yn anodd iddynt yrru ymlaen. Yna dywedodd yr Eifftiaid, “Gadewch inni ffoi oddi wrth Israel, oherwydd y mae’r ARGLWYDD yn ymladd drostynt hwy yn erbyn yr Aifft.”

Dywedodd yr ARGLWYDD wrth Moses, “Estyn dy law allan dros y môr er mwyn i’r dyfroedd lifo’n ôl dros yr Eifftiaid a’u cerbydau a’u marchogion.” Felly estynnodd Moses ei law dros y môr, ac erbyn y bore yr oedd y môr wedi dychwelyd i’w le. Ceisiodd yr Eifftiaid ffoi rhagddo, ond bwriodd yr ARGLWYDD hwy i ganol y môr. Dychwelodd y dyfroedd a gorchuddio’r cerbydau a’r marchogion, a holl fyddin Pharo oedd wedi dilyn yr Israeliaid i’r môr, heb adael yr un ohonynt ar ôl. Ond cerddodd yr Israeliaid trwy ganol y môr ar dir sych, ac yr oedd y dyfroedd fel mur ar y naill ochr a’r llall.

Felly achubodd yr ARGLWYDD Israel o law’r Eifftiaid y diwrnod hwnnw, a gwelsant yr Eifftiaid yn gorwedd yn farw ar lan y môr. Pan welodd Israel y weithred fawr a wnaeth yr ARGLWYDD yn erbyn yr Eifftiaid, daethant i’w ofni ac i ymddiried ynddo ef ac yn ei was Moses.

Salm 114 neu Cantigl Exodus 15. 1b-11, 21

Testun Beiblaidd

Salm 114

Pan ddaeth Israel allan o’r Aifft, tŷ Jacob o blith pobl estron eu hiaith, daeth Jwda yn gysegr iddo, ac Israel yn arglwyddiaeth iddo.

Edrychodd y môr a chilio, a throdd yr Iorddonen yn ei hôl. Neidiodd y mynyddoedd fel hyrddod, a’r bryniau fel ŵyn.

Beth sydd arnat, fôr, dy fod yn cilio, a’r Iorddonen, dy fod yn troi’n ôl? Pam, fynyddoedd, yr ydych yn neidio fel hyrddod, a chwithau’r bryniau, fel ŵyn?

Cryna, O ddaear, ym mhresenoldeb yr Arglwydd, ym mhresenoldeb Duw Jacob, sy’n troi’r graig yn llyn dŵr a’r callestr yn ffynhonnau.

Exodus 15. 1b-11, 21

“Canaf i’r ARGLWYDD am iddo weithredu’n fuddugoliaethus; bwriodd y ceffyl a’i farchog i’r môr. Yr ARGLWYDD yw fy nerth a’m cân, ac ef yw’r un a’m hachubodd; ef yw fy Nuw, ac fe’i gogoneddaf, Duw fy nhad, ac fe’i dyrchafaf. Y mae’r ARGLWYDD yn rhyfelwr; yr ARGLWYDD yw ei enw.

Taflodd gerbydau Pharo a’i fyddin i’r môr, a boddwyd ei gapteiniaid dethol yn y Môr Coch. Daeth llifogydd i’w gorchuddio, a disgynasant i’r dyfnderoedd fel carreg. Y mae nerth dy ddeheulaw, O ARGLWYDD, yn ogoneddus; dy ddeheulaw, O ARGLWYDD, a ddryllia’r gelyn. Trwy dy fawrhydi aruchel darostyngaist dy wrthwynebwyr; gollyngaist dy ddigofaint, ac fe’u difaodd hwy fel sofl. Trwy chwythiad dy ffroenau casglwyd y dyfroedd ynghyd; safodd y ffrydiau yn bentwr, a cheulodd y dyfnderoedd yng nghanol y môr. Dywedodd y gelyn, ‘Byddaf yn erlid ac yn goddiweddyd; rhannaf yr ysbail, a chaf fy nigoni ganddo; tynnaf fy nghleddyf, a’u dinistrio â’m llaw.’ Ond pan chwythaist ti â’th anadl, gorchuddiodd y môr hwy, nes iddynt suddo fel plwm i’r dyfroedd mawrion.

Pwy ymhlith y duwiau sy’n debyg i ti, O ARGLWYDD? Pwy sydd fel tydi, yn ogoneddus ei sancteiddrwydd, yn teilyngu parch a mawl, ac yn gwneud rhyfeddodau?Canodd Miriam gân iddynt: “Canwch i’r ARGLWYDD am iddo weithredu’n fuddugoliaethus; bwriodd y ceffyl a’i farchog i’r môr.”

Rhufeiniaid 14. 1-12

Derbyniwch i’ch plith unrhyw un sy’n wan ei ffydd, ond nid er mwyn codi dadleuon. Y mae gan ambell un ddigon o ffydd i fwyta pob peth, ond y mae un arall, gan fod ei ffydd mor wan, yn bwyta llysiau yn unig. Rhaid i’r sawl sy’n bwyta pob peth beidio â bychanu’r sawl sy’n ymwrthod, a rhaid i’r sawl sy’n ymwrthod beidio â barnu’r sawl sy’n bwyta, oherwydd y mae Duw wedi ei dderbyn. Pwy wyt ti, i fod yn barnu gwas rhywun arall? Gan y Meistr y mae’r hawl i benderfynu a yw rhywun yn sefyll neu’n syrthio. A sefyll a wna, oherwydd y mae’r Meistr yn abl i beri i rywun sefyll.

Y mae ambell un yn ystyried un dydd yn well na’r llall, ac un arall yn eu hystyried i gyd yn gyfartal. Rhaid i’r naill a’r llall fod yn gwbl argyhoeddedig yn eu meddyliau eu hunain. Y mae’r sawl sy’n cadw’r dydd yn ei gadw er gogoniant yr Arglwydd; a’r sawl sy’n bwyta pob peth yn gwneud hynny er gogoniant yr Arglwydd, oherwydd y mae’n rhoi diolch i Dduw. Ac y mae’r un sy’n ymwrthod yn ymwrthod er gogoniant yr Arglwydd; y mae’n rhoi diolch i Dduw.

Oherwydd nid oes neb ohonom yn byw nac yn marw i ni’n hunain. Os byw yr ydym, i’r Arglwydd yr ydym yn byw, ac os marw, i’r Arglwydd yr ydym yn marw. Prun bynnag ai byw ai marw yr ydym, eiddo’r Arglwydd ydym. Oherwydd pwrpas Crist wrth farw a dod yn fyw oedd bod yn Arglwydd ar y meirw a’r byw.

Pam yr wyt ti yn barnu rhywun arall? A thithau, pam yr wyt yn bychanu rhywun arall? Oherwydd bydd rhaid inni bob un sefyll gerbron brawdle Duw. Fel y mae’n ysgrifenedig: “Cyn wired â’m bod i yn fyw, medd yr Arglwydd, i mi y bydd pob glin yn plygu, a phob tafod yn moliannu Duw.” Am hynny, bydd rhaid i bob un ohonom roi cyfrif amdanom ni’n hunain i Dduw.

Mathew 18. 21-35

Yna daeth Pedr a gofyn iddo, “Arglwydd, pa sawl gwaith y mae fy nghyfaill i bechu yn fy erbyn a minnau i faddau iddo? Ai hyd seithwaith?” Meddai Iesu wrtho, “Nid hyd seithwaith a ddywedaf wrthyt, ond hyd saith deg seithwaith.

Am hynny y mae teyrnas nefoedd yn debyg i frenin a benderfynodd adolygu cyfrifon ei weision. Dechreuodd ar y gwaith, a dygwyd ato was oedd yn ei ddyled o ddeng mil o godau o arian. A chan na allai dalu gorchmynnodd ei feistr iddo gael ei werthu, ynghyd â’i wraig a’i blant a phopeth a feddai, er mwyn talu’r ddyled. Syrthiodd y gwas ar ei liniau o flaen ei feistr a dweud, ‘Bydd yn amyneddgar wrthyf, ac fe dalaf y cwbl iti.’ A thosturiodd meistr y gwas hwnnw wrtho; gollyngodd ef yn rhydd a maddau’r ddyled iddo. Aeth y gwas hwnnw allan a daeth o hyd i un o’i gydweision a oedd yn ei ddyled ef o gant o ddarnau arian; ymaflodd ynddo gerfydd ei wddf gan ddweud, ‘Tâl dy ddyled.’ Syrthiodd ei gydwas i lawr a chrefodd arno, ‘Bydd yn amyneddgar wrthyf, ac fe dalaf iti.’ Ond gwrthododd; yn hytrach fe aeth a’i fwrw i garchar hyd nes y talai’r ddyled. Pan welodd ei gydweision beth oedd wedi digwydd, fe’u blinwyd yn fawr iawn, ac aethant ac adrodd yr holl hanes wrth eu meistr. Yna galwodd ei feistr ef ato, ac meddai, ‘Y gwas drwg, fe faddeuais i yr holl ddyled honno i ti, am iti grefu arnaf. Oni ddylit tithau fod wedi trugarhau wrth dy gydwas, fel y gwneuthum i wrthyt ti?’ Ac yn ei ddicter traddododd ei feistr ef i’r poenydwyr hyd nes y talai’r ddyled yn llawn. Felly hefyd y gwna fy Nhad nefol i chwithau os na faddeuwch bob un i’w gyfaill o’ch calon.”

Cysylltedig

Genesis 50. 15-21

Wedi marw eu tad, daeth ofn ar frodyr Joseff, a dywedasant, “Efallai y bydd Joseff yn ein casáu ni, ac yn talu’n ôl yr holl ddrwg a wnaethom iddo.” A daethant at Joseff, a dweud, “Rhoddodd dy dad orchymyn fel hyn cyn marw, ‘Dywedwch wrth Joseff, “Maddau yn awr ddrygioni a phechod dy frodyr, oherwydd gwnaethant ddrwg i ti.”‘ Yn awr, maddau ddrygioni gweision Duw dy dad.” Wylodd Joseff wrth iddynt siarad ag ef. Yna daeth ei frodyr a syrthio o’i flaen, a dweud, “Yr ydym yn weision i ti.” Ond dywedodd Joseff wrthynt, “Peidiwch ag ofni. A wyf fi yn lle Duw? Yr oeddech chwi yn bwriadu drwg yn f’erbyn; ond trodd Duw y bwriad yn ddaioni, er mwyn gwneud yr hyn a welir heddiw, cadw’n fyw llawer o bobl. Felly peidiwch ag ofni; fe’ch cynhaliaf chwi a’ch rhai bach.” A chysurodd hwy, a siarad yn dyner wrthynt.

Salm 103. [1-7,] 8-13

Testun Beiblaidd

[1-7]

Fy enaid, bendithia’r ARGLWYDD, a’r cyfan sydd ynof ei enw sanctaidd. Fy enaid, bendithia’r ARGLWYDD, a phaid ag anghofio’i holl ddoniau: ef sy’n maddau fy holl gamweddau, yn iacháu fy holl afiechyd; ef sy’n gwaredu fy mywyd o’r pwll, ac yn fy nghoroni â chariad a thrugaredd; ef sy’n fy nigoni â daioni dros fy holl ddyddiau i adnewyddu fy ieuenctid fel eryr.

Y mae’r ARGLWYDD yn gweithredu cyfiawnder a barn i’r holl rai gorthrymedig. Dysgodd ei ffyrdd i Moses, a’i weithredoedd i blant Israel.

8-13

Trugarog a graslon yw’r ARGLWYDD, araf i ddigio a llawn ffyddlondeb. Nid yw’n ceryddu’n ddiddiwedd, nac yn meithrin ei ddicter am byth. Ni wnaeth â ni yn ôl ein pechodau, ac ni thalodd i ni yn ôl ein camweddau. Oherwydd fel y mae’r nefoedd uwchben y ddaear, y mae ei gariad ef dros y rhai sy’n ei ofni; cyn belled ag y mae’r dwyrain o’r gorllewin y pellhaodd ein pechodau oddi wrthym. Fel y mae tad yn tosturio wrth ei blant, felly y tosturia’r ARGLWYDD wrth y rhai sy’n ei ofni.

Rhufeiniaid 14. 1-12

Mathew 18. 21-35